discussie is nu helemaal open

Het is 22 november rond vijf uur in de namiddag. We zijn in Brussel op het Poelaertplein, in de schaduw van het majestueuze, doch eeuwig in stellingen gehulde justitiepaleis. Uit dertig afdelingen komen ze, en ze zetten met hun decibels de noodkreet over de gevolgen van echtscheiding voor jongeren kracht bij. Bij KAJ geen spelletjes enkel om te spelen, wel een actieve namiddag met een straffe boodschap voor pers, politiek en samenleving! Zet u en (her)beleef het hier. 

En nu... Vooruit!!

Flashmob

Rond 13 uur kwamen jongeren van heinde en ver aan op de plaats van het gebeuren. In het grijze straatbeeld van onze hoofdstad waren ze van ver te horen en te zien. Sommigen hadden vlaggen mee, anderen spandoeken van de regionale bekendmakingen. Onder de klanken van gezellige beats maakten ze kennis met elkaar voor het podium. Ineens stopte de muziek, sprongen wel twintig kajotters ruziemakend op het podium. Na een volle minuut van chaotisch getater riep één van hen oorverdovend: “STOOOOOP”, waarna de anderen zwegen. Hij vervolgde zijn kreet met donderende stem: “Stop met ruzie maken waar ik bij ben! Regel dat onder elkaar! Ik wil niet meegesleurd worden in jullie conflicten en slechte communicatie! Laat mij nu toch gewoon genieten van de dingen die ik in mijn leven wil doen, ondanks dat mijn ouders gescheiden zijn! We zijn hier voor de symbolische actie van echtscheiding en ik wil er aan beginnen!” Boem patat. Het publiek was met verstomming geslagen maar werd bevrijd door een oproep om er in te vliegen: “Zien jullie het zitten?!” En of ze het zagen zitten: hun kordate JA-antwoord weergalmde over het plein en door het prachtige panorama.

Zes grote gevolgen van echtscheiding, zes activiteiten

Na de flashmob bestormden de aanwezigen de zes standen. Bij elke stand konden zij een feit verdienen door een opdracht te doen. Een feit is een concreet gevolg dat een jongere heeft meegemaakt, bvb. “Mijn ma vraagt me elke maand: zeg eens aan je pa dat hij de alimentatie nog moet betalen”. Van de twaalfkoppige werkgroep die deze campagne leidde, legden telkens twee jongeren uit waar de activiteit over ging, welk gevolg echtscheiding concreet heeft. Op die manier leerde iedereen al doende de zes grote gevolgen van echtscheiding kennen.

Aan de hand van sumo-worstelen werd duidelijk dat jongeren worden meegesleurd in ouders hun conflicten en slechte communicatie. Bij de stand met het benji-run-basket moesten twee deelnemers – gebonden aan een rekker – om het eerst een slaapzak in het netje droppen. Het was het beeld van de verblijfsregeling die het dagelijks leven en ontwikkeling van de jongeren bemoeilijkt. Dat jongeren het financieel met veel minder moeten stellen na de scheiding werd tastbaar via een pak-de-poen-spel. Een gladiatorenbattle met heuse rubberen knuppels voelden jongeren aan den lijve hoe de relatie met een ouder kon verslechterd raken. Dat jongeren zich niet thuis voelen snapten jongeren door het om het hoogste stapelen van verhuisdozen. Daarbij bekleedden we een muur met post-its met wat voor elk 'een thuisgevoel' juist is. Tot slot begrepen deelnemers dat jongeren hun zorgen rond echtscheiding met niemand kunnen delen. Dit ontdekten zij door het uitbeelden van concrete zorgen rond echtscheiding aan een geblinddoekte, die het op zijn beurt moest uitleggen aan iemand met afgedekte oren.

Onze droom

Tegen vier uur zakten ook persmensen, sympathisanten van bevriende organisaties, een raadgever van de Minister van Jeugd en een CD&V-parlementslid af naar het Poelaertplein. Daar zouden de jongeren weldra van op het podium hun boodschap aan de wereld verkondigen. Die boodschap bestond uit drie delen: welke gevolgen jongeren ondervinden, hoe die situaties concreet anders kunnen en tenslotte wie wat moet doen om dat waar te maken.

Eerst lichtten zij de zes grote gevolgen toe aan de hand van zes valiezen die symbool stonden voor de zware last dat dit is om te dragen. Tegelijk vulden jongeren ook een grote wolk die symbool stond voor hun droom. Zij vertelden hoe zij elk van die situaties anders zouden willen zien. Bijvoorbeeld dat de communicatie tussen ouders in het belang van het kind moet gebeuren. Volgens deze droom communiceren ouders rechtstreeks met elkaar, face to face, via mail of telefoon want zo is er geen misverstand meer mogelijk. Ouders zeggen geen slechte dingen over elkaar tegen de jongere. Ma zegt zelf tegen pa dat de alimentatie te laat werd betaald of ze spreken onderling af wie me het geld voor de sportdag van school geeft. De volledige droom kan je terugvinden op onze website (pdf persbundel)

De twee beleidsmakers kregen nu de kans om te antwoorden op de vraag: wat doet dat met u om die verhalen te horen? Zij antwoordden dat dit initiatief van jongeren prachtig is en dat het belangrijk is om dit verhaal te blijven vertellen. Zij zegden hiermee ook: het is waar wat jullie vertellen en jullie mogen terecht die dromen hebben.

Tot slot stelde de werkgroep ook hun concrete verwachtingen voor om hun droom waar te maken. Zij richtten zich hierbij niet enkel tot gescheiden ouders, maar evenzeer tot iedereen in de samenleving die iemand met gescheiden ouders kent, tot beleidsmakers die de echtscheidingsprocedures kunnen aanpassen en tot de jongeren met gescheiden ouders zelf. Op het eerste zicht lijkt het alsof de ouders die scheidden alleen verantwoordelijk zijn voor de zes grote gevolgen die de jongeren als pijnpunten naar voren schoven. Al snel in de voorbereiding van deze dag werd duidelijk dat de verandering er alleen kan komen als iedereen zijn deel in de oplossing doet.

Ouders, zet uw kind centraal!

Heidi: In de eerste plaats verwachten we dat gescheiden ouders na de scheiding hun kind centraal blijven zetten. Ze moeten beseffen dat ze in de eerste plaats onze ouder blijven, ook lang na de scheiding zelf. We willen zien dat ouders verantwoordelijkheid blijven opnemen voor hun kinderen. Dat ze op zoek gaan naar de impact die de scheiding (en de gevolgen ervan) heeft op ons leven. Dat ze de gevolgen van de scheiding kennen en weten hoe wij dat liever zouden zien gebeuren. Ouders moeten vragen en luisteren naar onze mening en daar ook iets mee doen, in ons belang.

Iedereen kent wel iemand van een gescheiden gezin

Nika: Aangezien we allemaal wel iemand kennen met gescheiden ouders zijn wij allemaal en elk van ons ook verantwoordelijk. We moeten stoppen met denken dat het vanzelfsprekend is om een scheiding te verteren. Iedereen moet weten wat de gevolgen zijn en er durven naar vragen bij gescheiden ouders en hun kinderen. Iedereen moet ook durven ingrijpen als er zich een kwetsende situatie voordoet, bvb. als je een ouder ziet zeggen: 'zeg eens aan je pa dat hij...'

Beleidsmakers, luister eens en organiseer bemiddeling vóór de scheiding!

Thomas: Beleidsmakers moeten in de eerste plaats onze situatie beter kennen. Ze moeten naar ons verhaal luisteren en onze analyse (de gevolgen) kennen. Ten tweede moeten ze de echtscheidingsprocedure aanpassen. Wie wil scheiden moet drie kosteloze bemiddelingssessies volgen, waarvan één verplicht. De bemiddelaar is de vaste gesprekspartner van de jongere, niet de rechter, niet de advocaten van mama of papa. De rechter baseert zich op het dossier van de bemiddelaar. Zo kunnen we zorgen dat ouders hun kind centraal stellen en dat een verblijfsregeling aangepast is aan het dagelijkse leven en de activiteiten van de jongere.

Jongeren, wat je wil is juist en durf het aan je ouders zeggen!

Siege: Toen ik van het congres kwam, had ik door dat het begrip 'postduif' ook voor mij gold. Ik heb thuis gezegd: “Ma, pa het moet gedaan zijn alles via mij te regelen. Jullie hebben een GSM en mail, regel het met elkaar en laat mij erbuiten”. Dat is wat elke jongere in die situatie zou moeten kunnen doen: de ouders aanspreken op wat hen kwetst, belemmert en stoort.

Claire Wiewauters experte ter zake haar boodschap was klaar en duidelijk." Het is de opdracht van ons allen om onze jongeren niet teleur te stellen. Wat deze jongeren en hun ouders nodig hebben is een moedig beleid, maar ook de solidariteit en het engagement van ons allemaal. Wat de jongeren van de KAJ laten zien en horen, is groots. Vanuit het Kenniscentrum Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen betuigen we onze steun en ons respect”. Na de afsluitende speech van voorzitter Els weerklonk een luide “En nu... vooruit”, waarna het schemerdonker de trosjes terugkerende kajotters opslorpte.

Duizenden gescheiden ouders doen nadenken

De kritische geesten onder u zullen zich terecht afvragen: Wat heeft dat nu allemaal uit gehaald? Hebben we daar nu wel iets mee bereikt? Het is waar, de situatie is niet van dag op dag veranderd. Maar wij hebben een onuitwisbaar grote stap gezet. We hebben door herhaling – lokaal, regionaal en nationaal – duizenden gescheiden ouders doen nadenken over hun eigen handelen. In tientallen afdelingen gingen activiteiten door waardoor jongeren met gescheiden ouders leerden dat over de gevolgen mogen spreken en dat ze er iets kunnen aan doen. Werkgroepen in vijf regio's haalden de pers. Op een gegeven moment haalden we zelfs de nationale media met een groot artikel in De Morgen, interviews in Hautekiet (radio 1), in de talkshow Reyers Laat op één en een stukje in het nieuws op VTM. Op 22 november brachten MNM, Studio Brussel en Radio 1 de boodschap in het nieuws. Zo hebben we duizenden ouders verplicht om zich in te leven in wat kinderen en jongeren nodig hebben, ook (lang) na een scheiding.

Daarnaast kreeg de boodschap van jongeren bevestiging door experts die autoriteit genietenin de samenleving: het Kinderrechtencommissariaat via Bruno Vanobbergen (zie KAJ-facebookpagina) en het Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen bij monde van Claire Wiewauters. Die laatste schreef ook het boek Een week mama, een week papa. Wat kinderen bij een scheiding echt nodig hebben.

Laat ons ook niet vergeten dat zelfs de beleidsmakers aandacht toonden voor onze noodkreet. Zij hebben de gevolgen nooit ontkend, wel integendeel. Ze spraken van “een prachtig initiatief” en ze vonden het sterk dat jongeren zelf de discussie voeren. De ministers van Justitie, Jeugd en Gezinsbeleid nodigden ons uit om te zien wat ze kunnen doen. Parlementslid Sonja Becq beloofde dat ze ons probeert te laten spreken in de werkgroep Justitie van het federaal parlement.

Zijn wij zelf de verandering die we in de wereld willen zien?

We verwachten een zware verandering van velen, maar is het wel eerlijk om die verandering enkel van anderen te verwachten? Het was de wijze Mahatma Gandhi die – samengevat – stelde: “Wees zelf de verandering die je in de wereld wil zien”. Stellen wij onszelf die vraag: wat doe ik hier mee in mijn eigen leven? Dat zijn zeer concrete situaties: in de klas, bij collega's, in de refter, op de speelplaats, op café of op de bus. Maar even goed thuis aan de eettafel bij ma en pa, 's avonds in de zetel kijkend naar het nieuws of in gesprekken met vrienden op facebook?

En nu? Hoe verder?

Twee jaar geleden gaf het KAJ-congres het startschot voor de campagne rond de gevolgen van echtscheiding. Het heeft tijd gevergd om over deze delicate onderwerpen te durven praten. Verhalen van jongeren in deze situatie kwamen maar met mondjesmaat binnen. Langzaam maar zeker namen meer jongeren engagement op, via activiteiten in de afdelingen en regio's. Maar het duurde tot dit najaar eer jongeren op regionaal vlak de gevolgen van echtscheiding bekendmaakten aan de pers.

We merkten al snel dat dit thema 'hot' is, vooral omdat het echt uitzonderlijk is dat jongeren zichzelf organiseren en het woord voeren. De eerste tekenen van verandering zijn nu reeds zichtbaar. Beleidsmakers toonden interesse en erkenden de pijnpunten die we aanhaalden. De vragen om de gevolgen van echtscheiding en onze droom toe te lichten zijn amper bij te houden. Tegelijk was het plan om vanaf januari de campagne rond 'school' op gang te trekken. Stopt het hier nu met het thema echtscheiding? Gaat alle aandacht nu plots naar het thema 'school' gaan? Kunnen de campagnes samengaan of hoe zit dat? De raad van bestuur en de werkgroep die de laatste maand de campagne trok zullen nog voor het jaareinde deze vragen beantwoorden en besluiten hoe het nu verder gaat. In elk geval, je hoort er nog van!

Plaats reactie